Predstava „M kao Morinj“, u produkciji Juventasa i Alternativne teatarske aktivne kompanije (ATAK), biće izvedena 28. novembra u 19 časova u Institutu „Jerzy Grotowski“ u Vroclavu, jednoj od najznačajnijih evropskih institucija posvećenih savremenim izvođačkim umjetnostima i istraživanju pozorišta.
Gostovanje se realizuje u okviru međunarodnog projekta ABC (Arts/Borders/Communities) – The Alphabet of Love, podržanog kroz program Kreativna Evropa Evropske unije. Projekat okuplja partnere iz Italije, Poljske, Španije, Crne Gore i Tunisa, sa ciljem razvoja prekograničnih i multidisciplinarnih umjetničkih praksi i istraživanja odnosa umjetnosti, granica, zajednice i gostoprimstva.
Nosilac projekta je italijanski Astràgali Teatro – Eufonia, a partneri su Institut Grotowski iz Poljske, Fundación de la Danza „Alicia Alonso“ Univerziteta Rey Juan Carlos iz Španije, Aykart iz Tunisa, Muzeji i galerije Podgorice iz Crne Gore i AVR Lab Univerziteta Salento iz Italije. Partner gostovanja je Gradsko pozorište Podgorice.
Poljski program projekta ABC odvija se u okviru tematskog polja „Transformacija konflikta kroz umjetnost“, a „M kao Morinj“ u Vroclav donosi crnogorsko iskustvo umjetničkog suočavanja sa nasljeđem ratova devedesetih godina.
Pored izvođenja predstave, književnica i dramaturškinja Dragana Tripković, autorka dramske poeme „Dobro selo“, koja čini poetsku osnovu predstave, vodiće od 27. do 29. novembra u Institutu Grotowski trodnevni masterclass „Archive of Conscience: From Evidence to Theatre – Documentary Dramaturgy, Memory and Responsibility in Post-Conflict Theatre“ („Kartoteka savjesti: Od dokaza do pozorišta – dokumentarna dramaturgija, sjećanje i odgovornost u postkonfliktnom teatru“).
Masterclass će se baviti načinima na koje istorijska dokumentacija, sudski spisi, svjedočenja, javni narativi, ćutanje i poetsko pisanje mogu biti transformisani u pozorišni materijal. Kreativni proces nastanka predstave „M kao Morinj“ poslužiće kao studija slučaja za praktični rad sa učesnicima, u kojem će učestvovati i akteri predstave.
Nakon izvođenja predstave biće organizovan razgovor sa publikom, koji će moderirati Jakub Tabisz, kurator programa „Teatr na faktach“ (Theater on Facts). Razgovor će biti posvećen dokumentarnom pozorištu, javnom sjećanju i odgovornosti, odnosu istorijske činjenice i umjetničke interpretacije, kao i pitanjima ćutanja i poricanja u postkonfliktnim društvima.
„M kao Morinj“ je dokumentarno-poetska predstava koja se bavi ratnim zločinom u logoru Morinj i pitanjima lične i kolektivne odgovornosti, kulture sjećanja i odnosa crnogorskog društva prema ratnoj prošlosti.
Poetsku osnovu predstave čini dramska poema „Dobro selo“ Dragane Tripković, dok se umjetnički koncept oslanja na dokumentarnu građu, svjedočenja i sudske spise, povezujući ih sa poetskim i performativnim pozorišnim jezikom.
U predstavi igraju Jelena Nenezić, Jelena V. Đukić, Vuk Peković i Azra Mehonjić. Kreativni konsultant je Filip Grinvald, segment sistemskih konstelacija potpisuje Tijana Vuković, producent je Edin Jašarović, a koproducent Jovan Bojović.
Predstava je premijerno izvedena 6. decembra 2025. godine na Velikoj sceni Crnogorskog narodnog pozorišta u Podgorici.
„M kao Morinj“ nastao je u okviru projekta „Suočavanje s prošlošću kroz umjetnost, edukaciju i društveni dijalog“, koji sprovode Juventas i ATAK. Projekat je realizovan uz podršku regionalne inicijative „Podrška EU izgradnji povjerenja na Zapadnom Balkanu“, koju finansira Evropska unija, a sprovodi Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP).
Gostovanje u Vroclavu predstavlja međunarodno predstavljanje „M kao Morinj“ i priliku da se crnogorsko iskustvo suočavanja s prošlošću kroz umjetnost predstavi u okviru evropskog programa posvećenog ulozi pozorišta u razumijevanju i transformaciji konflikta.
Izvor: Juventas
